قالب ابیات
قالب ابیات داده شده را با ذکر دلیل معلوم کنید
1. خوشا آنانکه از پا سر ندانند میان شعله خشک و تر ندانند
کنشت و کعبه وبتخانه و دیر سرایی خالی از دلبر ندانند
2. در کارگه کوزه گری رفتم دوش دیدم صد هزار کوزه ی گویا و خموش
هر یک به زبان حال می گفت کو کوزه گر و کوزه خر و کوزه فروش
3. و زلف خویش بپیچ و از حال ما بپرس حال شکستگان کمند بلا بپرس
وقتی که پرسشی کنی اصحاب درد را چون من شکسته ی دل تو اول مرا بپرس
خونم بریخت چشم تو گو از خدا بترس آخر چه کرده ام ز برای خدا بپرس
تو پادشاه وقتی و سلمان گدای توست ای پادشاه وقت ز حال گدا بپرس
4. بخوان به نام گل سرخ در صحاری شب
که باغها همه بیدار و بارور گردند
بخوان دوباره بخوان تا کبوتران سپید عشق
به آشیانه ی خونین دوباره برگردند
....
تو خامشی که بخواند ؟
تو می روی که بماند ؟
که بر نهالک بی برگ ها ترانه بخواند ؟
5. گردیده وطن غرقه ی اندوه و محن وای ای وای وطن وای
خیزید و روید از پی تابوت و کفن وای ای وای وطن وای
کو همت و کو غیرت و کو جوش فتوت کو جنبش ملت
دردا که رسید از دو طرف سیل فتن وای ای وای وطن وای
6. عاقبت گرگ زاده گرگ شود گرچه با آدمی بزرگ شود
من از بی قدری خار سر دیوار دانستم که ناکس کس نمی گردد از این بالا نشینی ها
7. اگرچه پیش خردمند خامشی ادب است به وقت مصلحت آن به که در سخن کوشی
دو چیز طیره ی عقل است دم فرو بستن به وقت گفتن و گفتن به وقت خاموشی
8. خدایا به ذات خداوندیت به اوصاف بی مثل و مانندیت
به طاعات پیران آراسته به صدق جوانان نوخاسته
...
به پاکان کز آلایشم دور دار وگر زلّتی رفت معذور دار
بضاعت نیاوردم الا امید خدایا ز عفوم مکن ناامید
9. گل بخندید و باغ شد پدرام ای خوشا این جهان بدین هنگام
چون بناگوش نیکوان شد باغ از گل سیب و از گل بادام
باغ پر خیمه های دیبا گشت زند بافان درون شده به خیام
گل سوری به دست باد بهار سوی باده همی دهد پیغام
...
ای شرف بس بود که مرا بار باشد بر امیر مدام
10. ز باغ ای باغبان ما را همی بوی بهار آید کلید باغ ما را ده که فردامان بکار آید
کلید باغ را فردا هزاران خواستار آید تو لختی صبر کن چندان که قمری بر چنار آید
بدین شایستگی جشنی بدین بایستگی روزی
ملک را در جهان هر روز جشنی با دو نوروزی
زمین از خرّمن گویی گشاده آسمانستی گشاده آسمان گویی شکفته بوستانستی
به صحرا لاله پنداری ز بیهاده دهانستی درخت سبز را گویی هزار آواز بانستی
بدین شایستگی جشنی بدین بایستگی روزی
ملک را در جهان هر روز جشنی با دو نوروزی
11. کرده گلو پر ز باد قمری سنجاب پوش کبک فرو ریخته مشک به سوراخ گوش
بلبلکان با نشاط – قمریکان با خروش در دهن لاله مشک در دهن نحل نوش
سوسن کافور بوی گلبن گوهر فروش
زمی ز اردیبهشت گشته بهشت برین
گویی بط سفید جامه به صابون زده است کبک دری ساق پای در قدح خون زده است
بر گل تر عندلیب گنج فریدون زده است لشکر چین در بهار خیمه به هامون زده است
لاله سوی جویبار خرگه بیرون زده است
خیمه ی آن سبز گون خرگه این آتشین
12. ای از بر سدره شاهراهت وی قبه ی عرش تکیه گاهت
ای طاق نهم رواق بالا بشکسته ز گوشه ی کلاهت
هم عقل دویده در رکابت هم شرع خزیده در پناهت
...
ایزد که رقیب جان خرد کرد
نام تو ردیف نام خود کرد
ای نام تو دستگیر آدم وی خلق تو پایمرد عالم
فراش درت کلیم عمران چاووش رهت مسیح مریم
تو در عدم و گرفته قدرت اقطاع وجود زیر خاتم
....
کونین نوا له ای ز جودت
افلاک طفیلی وجودت
13. کیست این مرده که در روشنی شامگهان تکیه داده است بر آن ابرو نشسته است به کوه
بسته از دور به جان دادن خورشید نگاه وز گر انباری خاموش طبیعت به ستوه
*
خیره بر زردی شادی کش و دیگر غروب زار و افسرده فرو رفته در اندیشه ی گرم
پای آویخته از کوه و در آن توده ی برف استخوان می کشدش شعله و می سوزد نرم
قالب ابیات داده شده را با ذکر دلیل معلوم کنید
1. دل عاشق به پیغامی بسازد خمار آلوده با جامی بسازد
مرا کیفیت چشم تو کافی است قناعتگر به بادامی بسازد
2. از شبنم عشق خاک آدم گل شد بس فتنه و شور در جهان حاصل شد
سر نشتر عشق بر رگ روح زدند یک قطره از آن چکید و نامش دل شد
3. ماه فرو ماند از جمال محمد ( ص ) سرو نباشد به اعتدال محمد
قدر فلک را کمال و منزلتی نیست در نظر قدر با کمال محمد
وعده ی دیدار هر کسی به قیامت لیله ی اسری شب وصال محمد
....
سعدی اگر عاشقی کنی و جوانی عشق محمد بس است و آل محمد
4. بخوان به نام گل سرخ در رواق سکوت
که موج و اوج طنینش ز دشتها گذرد
پیام روشن باران
ز بام نیلی شب
که ره گذار نسیمش به هر کرانه برد
...
بخوان به نام گل سرخ و عاشقانه بخوان :
« حدیث عشق بیان کن بدان زبان که تو دانی »
5. تا چند کشی نعره که : « قانون خدا کو ؟ گوش شنوا کو ؟
کو آنکه دهد گوش به عرض فقرا ؟ کو ؟ گوش شنوا کو ؟
در علم و ترقی همه آفاق عوض شد اخلاق عوض شد
ما را به سوی علم و یقین را نما کو ؟ گوش شنوا کو ؟
6. دست طمع چو می کنی پیش کسان دراز پل بسته ای که بگذری از آبروی خویش
*
در طالع من نیت که نزدیک تو باشم می گویمت از دور دعا گر برسانند
7. عمر گرانمایه در این صرف شد تا چه خورم صیف و چه پوشم شتا
ای شکم خیره به نانی بساز تا نکنی پشت به خدمت دوتا
8. از علی آموز اخلاص عمل شیر حق را دان منزّه از دغل
در غزا بر پهلوانی دست یافت زود شمشیری بر آورد و شتافت
...
شیر حقّم نیستم شیر هوا فعل من بر دین من باشد گوا
9. آفرینش همه تنبیه خداوند دل است دل ندارد که ندارد به خداوند اقرار
اینهمه نقش عجب بر در و دیوار وجود هر که فکرت نکند نقش بود بر دیوار
کوه و دریا و درختان همه در تسبیحند نه همه مستمعی فهم کند این اسرار
تا کی آخر بنفشه سر غفلت در پیش حیف باشد که تو در خوابی و نرگس بیدار ...
10. دوستان شرح پریشانی من گوش کنید داستان غم پنهانی من گوش کنید
قصه ی بی سر و سامانی من گوش کنید گفتگوی من و حیرانی من گوش کنید
سوختم این آتش جانسوز نگفتن تا کی
سوختم سوختم این راز نهفتن تا کی
روزگاری من و دل ساکن کویی بودیم ساکن کوی بت عربده جویی بودیم
عقل و دین باخته دیوانه ی رویی بودیم بسته ی سلسله ی سلسله مویی بودیم
کس در آن سلسله غیر از من و دلبند نبود
یک گرفتار از این جمله که هستند نبود
11. غریبان را دل از بهتر تو خون است دل خویشان نمیدانم که چون است
عنان گریه چون شاید گرفتن که از دست شکیبایی برون است
نمی دانم حدیث نامه چون است
همی دانم که عنودانش به خوان است
بزرگان چشم و دل در انتظارند عزیزان وقت و ساعت می شمارند
غلامان درّ و گوهر می فشانند کنیزان دست و ساعد می نگارند
نمی دانم حدیث نامه چون است
همی دانم که عنودانش به خوان است
12. ای غنچه ی خوابیده چو نرگس نگران خیز کاشانه ی ما رفت به تاراج غمان خیز
از ناله ی مرغ چمن از بانگ اذان خیز از گرمی هنگامه ی آتش نفسان خیز
از خواب گران خواب گران خواب گران خیز
از خواب گران خیز
خاور همه مانند غبار سر راهی است یک ناله ی خاموش و اثر باخته آهیست
هر ذره ی این خاک گره خورده نگاهی است از هند و سمرقند و عراق و همدان خیز
از خواب گران خواب گران خواب گران خیز
از خواب گران خیز
13. سینه داده است تهی چون قفسی در ره باد آرزومند دلی تا کشد از سینه خروش
لیک دیری است که در سردی و خاموشی مرگ دلش از کار فرومانده و خون مانده ز جوش
*
راست چون روز نی از مرگ به غوغای حیات دنده هایش ز دل ابر پدیده است به چشم
باد می توفد و در هر نفسش بر سر و روی برف می بارد و می آردش آزرده به خشم